Ngụy Vũ là ai và Cookie Dương là ai?
Ông Ngụy Vũ là một người đàn ông trên dưới 60 tuổi, trước đây sống tại miền Nam California. Khoảng 5 năm trở lại đây ông ta mở các kênh YouTube ở Virginia để bàn luận chuyện chính trị Mỹ, và để bán các loại “thực phẩm chức năng”, thuốc “cường dương” đủ loại.
Những người biết rõ về ông ta bảo rằng, ông ta là một kẻ rất tinh tướng trong cộng đồng người Việt vùng Virginia. Ông ta đã từng xưng là giáo sư Việt văn thời Việt Nam Cộng hòa, và cũng chính ông ta đã tiết lộ rằng ông ta sinh năm 1960, tức là ông ta làm giáo sư Việt văn lúc chưa đầy … 15 tuổi. Ông ta cũng tự so sánh mình với Larry King, người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng một thời của Mỹ. Chương trình của Ngụy Vũ có tên là King Show (sic).
Trước khi làm YouTube, ông Ngụy Vũ có một kênh radio vùng bắc Virginia. Tôi có tò mò vào nghe một lần, nhận thấy, ngoài những chuyện rao bán “thực phẩm chức năng”, quảng cáo các tiệm làm móng tay, ông ta nói những câu chuyện không đâu vào đâu, nhưng từ ngữ thì rất rổn rảng, tạo một nỗi sợ hãi mơ hồ, làm nên một vị trí “trưởng thượng” của ông ta đối với không ít đồng bào nói tiếng Việt. Một người bạn tôi là dược sĩ từ Úc, sau khi nghe ông Ngụy Vũ, nói với tôi rằng: Ông ta toàn nói những chuyện bậy bạ, nhưng với một giọng điệu thuyết phục mạnh mẽ.
Nhưng nếu chỉ với bấy nhiêu đó thì tôi đã không gọi các kênh YouTube của ông ta là khối ung nhọt trong cộng đồng người Việt. Cái gọi là “tin tức” của ông ta là những mớ tin vịt hỗ lốn, được lấy lại từ các kênh cánh hữu Mỹ, các nhóm thuyết âm mưu kiểu QAnon, cũng như các trang tin vịt nổi tiếng bằng tiếng Việt của nhóm Pháp Luân Công, Trung Quốc.
Tin vịt của ông Ngụy Vũ đồng nhất với tin vịt của Donald Trump và đồng minh, chẳng hạn như bầu cử 2020 là gian lận (sic), đeo khẩu trang là giết người (sic)… chỉ khác là nó bằng tiếng Việt. Dĩ nhiên ông ta là người ủng hộ nhiệt tình vị tổng thống đã gây nhiều xáo trộn và tai ương cho nước Mỹ trong bốn năm cầm quyền.
Nhưng ông Ngụy Vũ không phải là kênh tin vịt duy nhất của cộng đồng nói tiếng Việt tại Mỹ. Ở đâu có cộng đồng người Việt cư trú là ở đó có hàng hà sa số YouTube tin vịt, lợi dụng một số đông đồng bào không đọc được báo chí tiếng Anh, để câu khách. Họ được YouTube trả tiền theo lượng người xem. Có người thu được cả chục ngàn đô la Mỹ một tháng.
Các kênh tin vịt này không chỉ hoành hành trong cộng đồng người Việt tại Mỹ mà nó còn được vô số người Việt trong nước theo dõi. Điều thú vị là, cơ quan tuyên giáo của nhà nước cộng sản Việt Nam nhắm mắt làm ngơ. Thật ra điều này không ngạc nhiên, vì các YouTube tin vịt này làm cho dân chúng trong nước mất niềm tin về một nền dân chủ Mỹ. Tôi đã từng viết về vấn đề này trong một bài đăng trên Tiếng Dân ngày 5/3/2021: Tuyên giáo Việt Nam và các Youtuber hải ngoại: Hai đồng minh bất ngờ.
Đó là nguyên nhân đưa đến việc thành lập các nhóm thiện nguyện viên chống tin vịt, trong đó có nhóm của Cookie Dương và bạn hữu. Cookie Dương tên thật là Dương Nguyễn Ca Dao, năm nay 23 tuổi, sinh ra ở Việt Nam và sang Mỹ năm 11 tuổi, tốt nghiệp trường đại học Nam California (USC), ngành quan hệ quốc tế.
Khi ông Trump bắt đầu xuất hiện trên chính trường Mỹ, tin vịt tiếng Việt cũng bắt đầu nở rộ để ủng hộ ông ta. Chứng kiến cha mẹ, người thân của mình suốt ngày nghe tin vịt, Cookie Dương đã cùng một số bạn bè thành lập nhóm Người Thông Dịch (The Interpreter) nhằm dịch tin tức chính xác từ tiếng Anh của các cơ quan truyền thông khả tín sang tiếng Việt để giúp đỡ lớp người Việt lớn tuổi có thông tin đúng. Tiếp theo đó, cô và các bạn thành lập thêm nhóm Việt Kiểm Tin (Viet Fact Check) nhằm chỉ ra cho đồng bào người Việt những thông tin không đúng sự thật.
Ngòai chuyện tin tức, các nhóm Người Thông Dịch và Việt Kiểm Tin còn mong muốn trở thành nơi đối thoại giữa hai thế hệ người Mỹ gốc Việt về những quan điểm chính trị và xã hội.
Nỗ lực của Cookie Dương và các bạn đã đem lại kết quả tốt. Ngày 5/10/2021, kênh truyền hình cáp rất nổi tiếng của Mỹ là HBO, thuộc tập đoàn WarnerMedia ở New York, đã tiếp xúc với Cookie Dương để làm một chương trình của họ về tin vịt trong cộng đồng thiểu số.
Chương trình này do ông John Oliver, một người điều khiển chương trình nổi tiếng, điều khiển. Chương trình dài 20 phút, trong đó có 3 phút nói về kênh tin vịt của ông Ngụy Vũ, và sự cố gắng đẩy lùi tin vịt tiếng Việt của nhóm của Cookie Dương và các bạn.
Ngày 13/10/2021 hai kênh tin vịt của ông Ngụy Vũ trên YouTube, chấm dứt sự tồn tại.
Trao đổi với tôi qua Facebook sau khi có kết quả này, Cookie Dương cho biết, nhóm của cô vẫn tiếp tục công việc “ăn cơm nhà vác ngà voi” của mình, vì còn vô số kênh tin vịt khác. Hiện nay nhóm của cô có khoảng 60 bạn trẻ làm việc thiện nguyện.
Đây là một khuynh hướng của thế hệ trẻ người Việt tại Mỹ, dấn thân vào chính trị xã hội Mỹ. Vào thời điểm tình trạng phân biệt chủng tộc chống người Mỹ gốc Á dâng cao do cách tuyên truyền mang tính phân biệt chủng tộc của Trump và đồng minh liên quan đến dịch Covid, các nhóm người Việt trẻ tuổi, như của cô Vivian Le ở vùng Nam California, cũng tổ chức biểu tình phản đối. Họ đi biểu tình dưới lá cờ vàng của Việt Nam Cộng hòa ngày trước, một hình ảnh cho đến lúc đó hầu như là độc quyền của nhóm người Việt lớn tuổi ủng hộ Donald Trump.