Đánh giá việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lần thứ hai điều chỉnh khung thời gian năm học và kỳ thi THPT quốc gia, thạc sĩ Lưu Đức Quang (Khoa Luật, trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TP HCM) cho rằng động thái này vẫn mang tính tình thế, chưa căn cơ.

Dẫn ý kiến của chuyên gia y tế, ông Quang cho rằng nếu không có diễn biến xấu hơn, ít nhất cần 2-3 tháng để dịch bệnh lắng xuống. Do đó khung thời gian cho năm học 2019-2020 cần một khoảng lùi tương đương để tạo sự yên tâm cho phụ huynh khi đưa con em đến trường, tránh tình trạng cứ đến cuối tuần lại hồi hộp chờ đợi quyết định nghỉ học của chủ tịch UBND tỉnh thành.

“Dường như Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn muốn năm học mới 2020-2021 bắt đầu từ ngày 5/9. Thật ra ngày khai giảng này chỉ mang tính truyền thống, không luật nào quy định, tại sao không tính đến phương án nghỉ lấn sang hẳn năm học sau?”, ông Quang đặt vấn đề.

Hiện nhiều nơi cho học sinh nghỉ đến cuối tháng 3, có nơi nghỉ sang đầu tháng 4, xem như đã “tiêu” hết quỹ thời gian nghỉ hè. Để có được kỳ nghỉ dài hơi, thạc sĩ Quang đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo tính toán để năm học mới bắt đầu muộn hơn 1-2 tháng so với truyền thống. Khung thời gian năm học 2019-2020 cũng được tịnh tiến theo.

Từ kế hoạch năm học được thay đổi, Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể đưa ra nhiều phương án dạy học. Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ xem xét, lựa chọn thời gian đi học phù hợp với thực tế địa phương. Như vậy, việc phân cấp thẩm quyền vẫn đúng quy định, đảm bảo sự hài hòa thống nhất giữa các địa phương trên cả nước.

Riêng lớp 12, ông Quang cho rằng phải tạo cơ chế công bằng trong học sinh cả nước bởi các em sẽ bước vào kỳ thi THPT quốc gia và xét tuyển vào đại học, cao đẳng. Cụ thể, thời gian học và lượng kiến thức phải đảm bảo đồng đều.

“Lùi thời gian học sang năm sau có vẻ khó, nhưng vẫn có thể làm được. Đừng vội vàng cho đi học khi xã hội chưa yên tâm, vì khi đó người cho đi học, người cho ở nhà thì mục tiêu giáo dục cũng không đạt”, ông Quang nói.

Cùng quan điểm, PGS Nguyễn Thiện Tống (Đại học Bách khoa TP HCM) cho rằng một tuần qua dịch bệnh diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan diện rộng, ngành giáo dục cần tính đến phương án cho nghỉ học dài ngày. Phương án đó có thể kéo dài 1-2 tháng tới, thậm chí nghỉ hết học kỳ II.

Ông Tống ví dụ, một học sinh lớp 7 năm học này sẽ được ghi nhận kết quả học kỳ I và “nợ” học kỳ II. Ở năm học mới 2019-2020, học kỳ I của lớp 8 dành để dạy học kỳ II của năm lớp 7. Nếu bố trí hợp lý, khoảng hai năm học sẽ kịp bù một học kỳ còn thiếu. Với học sinh lớp 12 cũng tương tự, kỳ thi THPT quốc gia có thể lùi đến cuối năm.

Theo PGS Tống, thế hệ của ông nhiều lần bị gián đoạn việc học vì chiến tranh, nhưng sau đó đều được bù đắp kiến thức bằng nhiều cách. Do đó mọi người không cần lo ngại nghỉ dài sẽ gián đoạn, ảnh hưởng đến chương trình học hay trình độ của một thế hệ. “Dịch bệnh ảnh hưởng nặng nề đến mọi lĩnh vực, đâu riêng gì giáo dục. Giáo dục là công việc lâu dài, trễ một học kỳ và sau đó bù lại là cần thiết, vì mục tiêu đảm bảo sức khỏe, tính mạng”, ông nói.

Cổng trường liên cấp Nguyễn Siêu, Hà Nội, những ngày học sinh nghỉ học phòng Covid-19. Ảnh: Ngọc Thành.

Trong khi đó, thạc sĩ Lê Thị Ngọc Nhẫn (Phó viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Nam Việt) lại cho rằng quyết định cho nghỉ học thời gian dài lúc này chưa cần thiết. Bởi nếu dịch bệnh chuyển biến tích cực hơn dự kiến, khoảng thời gian nghỉ kéo dài là lãng phí. Chính quyền địa phương muốn cho học lại thì phải thay đổi quyết định cũ và sẽ ảnh hưởng tới kế hoạch của phụ huynh, nhà trường. “Mọi quyết định nên dựa theo diễn biến dịch bệnh sẽ hợp lý hơn”, bà nói.

Tuy nhiên, bà Nhẫn cho rằng học kỳ II năm nay có thể lấn sang năm học 2020-2021 khoảng 1-2 tháng. Ngành giáo dục địa phương và các trường học có thể sắp xếp lại thời khóa biểu sao cho đảm bảo thời lượng chương trình. Thời gian nghỉ Tết và nghỉ hè năm tới sẽ ngắn đi, sau một năm thì kế hoạch năm học sẽ hoàn thành và trở về theo thông lệ.

Về kế hoạch năm học, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ nên “chốt” cho học sinh khối 12 và kỳ thi THPT quốc gia, các lớp còn lại nên để mở cho địa phương tự quyết. Bộ cần tạo kho dữ liệu dùng chung để học sinh có thể học trực tuyến. Bằng cách này, các trường sẽ tập trung nhân lực cho học sinh khối 12 theo kịp tiến độ và kỳ thi THPT quốc gia.

“Đợt dịch này cũng là cơ hội để Bộ Giáo dục và Đào tạo thay đổi chính sách, hành lang pháp lý để công nhận kết quả học tập trực tuyến. Đây là cách để chúng ta chủ động trong những tình huống bất khả kháng mà không bị gián đoạn chương trình”, bà Nhẫn đề xuất.