Bà Jacinda Adern từng cam kết sẽ giải quyết tình trạng nhà lên giá trên khắp Tân Tây Lan trong thời gian tranh cử thủ tướng vào tháng Chín 2017. Hình chụp tại Napier, New Zealand. (Getty Images)
Trong cuộc vận động trước ngày bầu cử vào tháng Chín năm ngoái, nữ Thủ Tướng Jacinda Ardern hứa sẽ làm ngăn chặn việc tăng giá nhà, và làm giảm những mức tỷ lệ cao của tình trạng vô gia cư, và một trong những cách thức là cấm người ngoại quốc mua nhà ở nước này.
Bộ Trưởng Tài Chánh David Parker nói ngày thứ Tư, “Đây là một cột mốc quan trọng, và chứng minh sự cam kết của chính phủ này, trong việc biến ước mơ được làm chủ nhà trở thành sự thực đối với nhiều người New Zealand.”
Chuyện người ngoại quốc sở hữu nhà đã đưa đến những lời chỉ trích trong những năm gần đây, khi New Zealand phải đối phó trước một cuộc khủng hoảng gia cư, trong đó giá trung bình ở Auckland, thành phố lớn nhất nước, là tăng gần gấp đôi trong vòng mười năm, và tăng hơn 60 phần trăm trên toàn quốc.
Mức tăng giá nhà đã giảm dần trong năm qua, một phần là nhờ những biện pháp hạn chế đối với việc ngân hàng trung ương cho vay tiền. Ngân hàng này đã lo lắng về nguy cơ một thị trường nóng lên quá mức gây ra tình trạng bất ổn tài chánh.
Dữ kiện của Viện Địa Ốc New Zealand hôm thứ Tư cho thấy giá nhà trung bình đã giảm 1.8 phần trăm, xuống còn NZ$550,000 (tương đương $498,600 Mỹ kim) trong tháng 7 so với tháng trước, mặc dù những mức giá ấy vẫn 6.2 phần trăm cao hơn so với cùng thời gian trong năm trước đó.
Tuy nhiên theo cơ quan thống kê Statistics New Zealand, phần lớn những người ngoại quốc mua nhà đều đến từ Trung Quốc và nước Úc láng giềng, và người Úc được miễn khỏi lệnh cấm này.
Do đó có sự phản đối từ phía Trung Quốc. Ông Dave Platter, phát ngôn viên của trang web địa ốc Trung Quốc Juwai.com, nói, “Lệnh cấm này có khôn ngoan hoặc hữu ích hay không? Chúng tôi nghĩ rằng không khôn ngoan cũng không hữu ích. Việc người ngoại quốc mua nhà… có xu hướng tập trung vào những căn nhà mới xây. Điều này một lần nữa cho thấy rõ rằng sự đầu tư ngoại quốc dẫn đến việc tạo ra những ngôi nhà mới. Đó là điều quan trọng trong một thị trường gặp phải tình trạng thiếu nhà ở như Auckland.”
Chính phủ đã nới lỏng một chút lệnh cấm đó trong tháng Sáu, để cho những người không thường trú vẫn có thể sở hữu tới 60 phần trăm trong tổng số những căn nhà trong các tòa nhà chung cư mới xây, nhưng sẽ không thể mua nhà hiện hữu được nữa.
Trong tháng Bảy, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế kêu gọi chính phủ New Zealand xem xét lại lệnh cấm, khuyến cáo rằng lệnh cấm này có thể ngăn cản việc đầu tư trực tiếp từ nước ngoài rất cần thiết để xây dựng những căn nhà mới.Theo số liệu thống kê chính thức của Statistics New Zealand cho thấy, mức độ người ngoại quốc mua nhà tính chung là khá thấp, khoảng 3 phần trăm trong tổng số những vụ chuyển nhượng nhà trên toàn quốc, trong trong tam cá nguyệt tháng Sáu.
Tuy nhiên những dữ liệu đó không nắm được số lượng nhà được mua thông qua các công ty tín thác, và cũng cho thấy việc chuyển nhượng nhà liên quan đến người ngoại quốc được tập trung ở mức cao trong một số khu vực, chẳng hạn như trung tâm thành phố Auckland và Queenstown.
Chính phủ New Zealand đã thương lượng với Singapore, về việc có cấp quyền miễn trừ hay không. Thỏa thuận mậu dịch tự do của Singapore với New Zealand cho phép người ngoại quốc làm chủ nhà.