Nguyễn Thanh Đức Tân đuợc giam chung với bạn Martin Stephens. (Daily Mail)
Nguyễn Thanh Đức Tân là công dân Úc gốc Việt, bị kết tội tại Nam Dương vì từng dính líu đến một âm mưu buôn lậu hơn 8 ký heroin từ đảo Bali đến nước Úc vào năm 2005. Nhóm buôn ma túy này gồm chín người, nên vụ án được báo chí gọi là Bali Nine.
Trong nhóm Bali Nine, anh Tân, 34 tuổi, là người ít gây chú ý nhất. Anh ta đã thọ án chung thân tại nhà tù Malang ở Đông Java. Theo một phát ngôn viên của cơ quan Cải Huấn Nam Dương cho biết, anh đã từ trần vì ung thư thận tại một bệnh viện ở Jakarta, nơi anh ta trải qua mấy tuần cuối đời trong lúc được điều trị bệnh thận.
Nguyễn Thanh Đức Tân mất vào sáng ngày 9 tháng Năm. Sau đó thi thể của Tân được nhà chức trách giao lại cho mẹ kế của anh.
Tân là thành viên thứ ba đã chết trong số chín người thuộc nhóm buôn ma túy này. Andrew Chan và Myuran Sukamarin đã bị xử bắn trong năm 2015.
Anh Tân từng kháng cáo bản án chung thân – và khi anh làm điều đó, các thẩm phán đã tăng mức án của anh lên án tử hình.
Nguyễn Thanh Đức Tân bị dẫn ra tòa năm 2005. (ABC Úc)
Một cuộc kháng cáo khác, kèm theo lời thú nhận và lời xin lỗi đầy đủ, đã dẫn đến việc giữ nguyên bản án nguyên thủy là tù chung thân.
Trong lần kháng cáo cuối cùng của Nguyễn Thanh Đức Tân với các thẩm phán vào năm 2006, anh nói với tòa án, “Tôi yêu mến Nam Dương, và tôi sẽ không bao giờ cố tình gây hư hại hoặc làm tổn thương danh tiếng của nước này.”
Tân được giới truyền thông Úc gọi là “tù nhân Bali Nine bị lãng quên,” nhưng rồi mới sau 13 năm tù, thì thanh niên lầm lỡ khi còn trẻ này đã qua đời một cách bí ẩn. Từ ngày anh mất, 9 tháng 5, đến khi tin được loan báo trong ngày thứ Ba, 5 tháng 6, là gần một tháng.
Trong khi những người khác trong nhóm Bali Nine được chú ý nhiều từ lúc bị kết án, thì Tân đã sống khá thầm lặng trong những năm qua. Anh đã quay vào nội tâm nhiều hơn so với các bạn đồng phạm khác.
Tân đã được chuyển đến nhà tù tại Malang ở Đông Java, cùng với Martin Stephens, người có nhiệm vụ vận chuyển ma túy của nhóm Bali Nine. Hai anh ở chung một buồng giam. Họ bị chung thân vì không phải là kẻ cầm đầu nhóm Bali Nine, như hai người đã bị xử bắn.
Người được gọi là “tù nhân Bali bị lãng quên” đã tìm được tình yêu trong nhà tù. Vào năm 2015, anh đã đính hôn với cô Lyudmyla Karpova, 26 tuổi, một nhân viên xe cứu thương tình nguyện làm việc với hội Hồng Thập Tự ở nước Ý.
Cô đã từ chối lên tiếng về cái chết của anh Tân, khi tin này được báo Daily Mail loan báo đầu tiên
Trong lần đầu anh được phỏng vấn vào năm 2015, Tân tiết lộ rằng lúc Chan và Sukumaran bị hành quyết, thì anh nói là có “những số mệnh còn tệ hơn cả cái chết.”
Anh nói, “Tôi có tội không? Chắc chắn có. Tôi có hối tiếc không? Hơn ai hết, tôi biết sự hối tiếc đó như thế nào. Tôi sống với sự hối tiếc đó vào mỗi buổi sáng khi tôi thức dậy, và mỗi tối trong buồng giam trần trụi của tôi khi tôi cố gắng ngủ.
“Đó là ký ức ở lại trong tâm trí tôi. Thời gian đó khi mẹ, dì và chị tôi đến đây lần đầu tiên để thăm tôi trong tù. Mẹ tôi tìm cách sờ vào mặt tôi giữa những chấn song cửa. Nỗi đau đớn trong đôi mắt và trên khuôn mặt của bà. Đó là kinh nghiệm đau lòng nhất cho tôi từ trước tới nay.
“Tôi đã từ từ tìm cách chuộc lỗi trong mười năm qua. Giống như thể họ vẫn còn thất vọng nơi tôi. Tôi chắc chắn họ thất vọng, vẫn còn một chặng đường dài để đi sửa lại điều đó.”
Anh cũng bày tỏ cảm giác tội lỗi khi huy động người bạn Scott Rush phụ trách công việc vận chuyển ma túy.
Tân nói, “Nhìn thấy anh ấy tự hủy hoại thật là điều khủng khiếp. Giờ đây tôi muốn nói với bạn, rằng không có qui luật danh dự nào trong giới buôn ma túy. Sự việc dính tới ma túy sẽ hủy diệt bạn và mọi người xung quanh bạn.”
Nguyễn Thanh Đức Tân đánh đánh võ quyền Anh trong nhà tù Kerobokan tại Bali. (Daily Mail)
Bà Renae Lawrence, nay được 41 tuổi, là thành viên duy nhất trong nhóm Bali Nine được giảm án tù. Vào năm 2017, tòa cho bà được giảm án từ chung thân xuống còn 20 năm. Bà phải đợi đến năm 2026 mới được về Úc.
Về sự qua đời bất ngờ của anh Nguyễn Thanh Đức Tân, Bộ Ngoại Giao và Thương Mại Úc cho biết họ “đang trợ giúp gia đình của một người Úc đã qua đời vì chứng bệnh nan y ở Nam Dương.”